ANTÓN PRIETO

Acobardados polas insistentes e machaconas medidas para nos reinserir na nova normalidade, observamos como imos afrouxar os rigores da nosa inmobilidade. Dous metros, beirarrúas anchas, xel hidroalcohólico, luvas e máscaras, mamparas, rotulacións provisorias, turnos inauditos … unha desagradable liturxia de quirófanos apodérase das nosas vidas ante a que ademáis debemos poñer cara de risa. Entreguémonos con agarimo ás estreiteces da distancia controlada, claro que sí, aceptemos con deportividade esas normas rotundas contra nós mesmos e tomemos en serio o que Simón e compañía nos recomendan para vivir.

Se existe un itinerario cruel nestes días será o da aperta. Ese espazo de tempo no que remata a viaxe desexada, o encontro casual, o protocolo asumido de tantas situacións que nos resultan imprescindibles. Unha aperta é chegar ao cumio de momentos que sempre desexaremos vivir, por enriba de todos os desacougos, de todas as miserias que compartimos, de todas as experiencias derrubadoras, de todas as treboadas. A aperta política de Genovés nese cadro que din que representa a transición e que os madrileños chantaron ante o despacho laboralista de Atocha. A aperta de “matáronlle un fillo”, de Castelao, esa alegoría antifascista. Ou o da paternidade de Ramón conde ao pé da Torre de Hércules. Ou tantas e tantas que enchen as artes plásticas de significados sublimes.

Desacougo, ánimo, proteción, plenitude, erotismo, amizade, pranto, ceremonial, bondade, caridade, compaixón, seguridade, xenerosidade, compromiso, amor. É tan grande o universo de sensacións que pode xerar unha simple aperta, que prescindir tanto tempo do seu uso social vai ser realmente duro.

Temos o recurso ás apertas íntimas e cotiáns, que por seguras e omnipresentes semellan ter menor importancia no carrusel das sensacións necesarias. Devecemos polas apertas dos familiares que máis lonxe viven, dos regresos intermitentes, das chegadas a eses lugares que frecuentamos só unha vez ao ano, polas apertas húmidas dos amantes, polas máis medidas e defensivas do sexo efémero, do que o meu querido Alf chama sexo industrial.

Para el, “a aperta supera ao beixo, ao acariño, á penetración ou á felación como fronteira invisible que separa os afectos, polo que se convirte nun anatema entre descoñecidos”. E ten razón, os descoñecidos poden sudarse, sobarse, devorarse enteiros, manter todo o sexo que lles proscriba o desexo, pero rara vez se funden nunha aperta da alma, desmecanizada, sen as grúas da loxística erótica. Se iso che ocorre no primeiro polvo, seguro que has enganchar ou alomenos elevalo ao teu altar das nostalxias, na viaxe de Hiperión aos Paraísos Perdidos que Charo López traducía desde Hölderlin nesa potente peli de Martín Patino.

Queremos esas apertas íntimas, soñadas, esas apertas que o teu amor te describe calquera mañá cando che di que precisa o teu corpo para o sexo, pero sobre todo para a aperta. Esas apertas que tan ben ulen, que tanto prestan, que, volvendo a Alf, “nos retrotraen á sensación de proteción absoluta que é o útero materno, unha necesidade vital mentres esteamos no planeta, un xesto necesario que nos convirte en vulnerables” en marabillosamente vulnerables ante todo iso ante o que nos apetece pechar os ollos para seguir vivindo. “Abrázame, anda”. Cantos amantes usarán o whatsapp cada noite con esta frase aínda por algunhas semanas máis?

Almodóvar

“Los abrazos rotos” é un deses filmes que quizaves algúns fans de Almodóvar sitúen nun lugar intermedio da súa filmografía. Desas ás que a industria española do cinema aldraxou nos Goya premiando só a música de Alberto Iglesias. Eu recoméndollela encarecidamente, porque é unha peli redonda sobre a intimidade do desexo que acariña todos os paus do universo dese xenial director que tanto nos marcou a mirada.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 11 DE MAIO DE 2020, DURANTE O CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO

Competición de altura. Debate de espadas no máis alto da pandemia. A inaudita prepotencia de Pablo Motos opinando sobre o aspecto físico de Fernando Simón: “Parece que chega de dormir nunha furgo”, dixo sobre o desaliño do voceiro do comité técnico gubernamental ante a crise. Unha diatriba que vai moito máis aló do chabacano comentario dun aspirante a tronista MHYV. Ese tipo composto de carne de gym á desesperada puxo en valor o sex-apeal —uff, que palabra máis antiga, o morbo, a follabilidade, o engado seductor— do líder espiritual da loita contra o corona.

Lembrando unha canción de Javier Krahe da que vos falarei máis abaixo, onte fixen unha enquisa urxente entre as miñas 80 mellores amigas, cun notable éxito nas redes. A pregunta non era branca, que para iso xa está o CIS. Era unha pregunta militante, celebrante e candorosa: “Por qué é máis sexy Simón que Motos?”. En duas horas, ducias de respostas.

“En Simón hai pouso… nótanse as tardes de libros e menceres conscientes, e Motos reflicte as caídas de San Pablo do rapaz vulgar e común, de noites inconscientes, de ocios fútiles, tan dos 80 e 90; sei que a miña opinión pode sonar clasista, pero culturalmente o son e non me avergoño”, dí o gran Alf.

“Motos parece o sobrevivinte dunha desas miserias da xenética, esa posguerra tan dura, e Simón é persuasivo, agradable, rigoroso, e ten un natural seductor, mesmo a unhas idades nas que se vai perdendo; ademáis a muller é de Bergondo e pasa os veráns aló, fala marabillas de Galicia”, dime HA. AC cóntame: “nen a pel, nen a cor do pelo, nen que se impoña ao entrevistado. Simón explica e ofrece sinceridade”. AR di que é unha cuestión enerxética: “Pablo ten mala vibra”.

MF dí que lle mola o desaliñado que vai, en contraste con outros. YB cóntame que Pablo é o antivicio e Fernando achuchable. A LC parécelle que ten o cerebro moi atractivo. IP di que Simón asume que non é agraciado físicamente con seguridade, fronte aos complexos de Motos. E DA “Para motos sexy, as Harley, e Simón é unha illa preciosa”. Ole! “Non sabería diferenciar a Motos dunha lamprea… bueno a lamprea debe comer mellor o rabo”, di RS.

Lamentablemente non podo recoller todas as respostas. Pero aquí van algunhas: Sexy Simón polo que cala. Todos necesitamos un mínimo de intelixencia. É e non presume. Parece normal. Motos vai jripao. Moita grima os vigoréxicos”. Pola voz afónica. Motos da asco. Por currículo. Porque ten poder. Son fan de Simón, téñoo de amigo. Os rizos desgarbados axudan. Tenro e descoidado. Calquera humano supera a Motos. Sabe do que fala. Carreira demostrable. A intelixencia é das cousas máis sexys dun home. Humilde, descoidado. Motos semella de Látex. Simón parécese a Antoine Griezmann. Intelixente e humán. Sensible. As cenouras, para os coellos. Fernando axuda a países aos que Motos non iría nen de vacacións. Acaríñate ao mirarte. Simón pode recetarche algo, que xa teño unha idade”. Fernando é un bohemio: “Se hai que ir, vaise; pablo só para festa, e se é preciso, préstache a chaqueta, pero pouco máis… eu nen para festa”, replícanlle. Motos, pois é Pablo Motos… Por todo, pero a intelixencia suma moito.

Só algunha indiferencia ou contra o noso ídolo: “Simón, ese adefesio?” (lóxico, rojigualda no perfil).. “Sexy nengún, Pablo é máis agraciado, pero sexy só o meu JB”, dí SU. SB vai directo: “se os atopo a ambos de cruising nun bosque, enróllome cunha árbore”. E MC, que coincide no do peinado: “Parece que meteu o dedo nun enchufe”, pero rescata algo: “Se pechas os ollos e marmúrache con esa voz rasgada… mmm”.

As banalidades forman parte de nós. De todo o que nos transmiten as persoas coas que nos cruzamos, sexan catódicas, virtuais ou reais. De cómo un comentario estúpido da lugar a un mundo de opinións que nos axudan a retratar a realidade.

Como fixo Krahe cando detectou “Un burdo rumor”, título do temazo no que describe unha enquisa para coñecer se o tamaño do seu órgano sexual era adecuado, ou tiñan razón os que marmuraban “que la tengo muy pequeña”. Pois o mesmo… Simón gana por goleada ata en follabilidade en relación á cenoura catódica. Supoño que en vista do éxito, o doutor será entrevistado no Formigueiro en calquera momento, porque como díe JS, “Nunca simpaticei con Pablo Motos”.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 4 DE MAIO DE 2020, DURANTE O CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO

Resulta que por fin camiñamos cara a unha nova normalidade. Ben. Mola o reto. Sondeemos. O de saudarse co cóbado parece algo banal. Afarémonos coa mellor dos nosos sorrisos, co máis puro dos nosos sarcasmos, con máis gloria que pena, como nos afixemos a ler no móbil, a non facer a cama ou a lavarnos o cuíño tras cada deposición, hábito quizá non moi estendido, xa que o máis cool foi prescindir do bidé durante estes últimos anos de interiorismo… pois síntese. 

Ah que a vostede non lle importa iso de lavarse o cu, ou lávao coa ducha facendo malabares. Paso atrás na hixiene anal, de xigante… ¿Quen é quen de ir aínda pola rúa coa testemuña do seu  residuo unicamente superado por un pouco de tisú? Dáse o caso que convivimos con xente que baixa ao mercado co seu  consolador alá adentro, que xa os fabrican especificamente para iso, o cal facilita a súa compra dunha forma substancial. 

Superando ese sublime costume de pracer mañanceiro, sigamos viaxando polo paraíso da normalidade. A súa alegría, por exemplo. Esa que manifesta cando vostede fai dano a alguén. Exercendo a vinganza, facendo circular todas as mentiras que agocha tras o seu rostro delicado e doce. Ou compartindo un deses vídeos nos que se ve á súa veciña ligando co xardineiro, ou ao cura saíndo do prostíbulo. 

A normalidade de escoitar o berro dun orgasmo estratosférico. E que dicir desa normalidade da gargallada fácil ante xente desgraciada que cae, ou dos gatiños que non acadan aquel moble. Risas cacofónicas, estériles, que abandonaremos nos confíns da vella normalidade. Ou o Mediterráneo, esa normalidade que separa dous mundos con tantos miles de cadáveres de xente nova e pobre baixo as doces fotos das súas ondas. Ou Ikea, a normalidade  impronunciable dos mobles a anaquiños, manexables, trampeiros, construídos para nós en calquera lugar do mundo mentres pechamos as fábricas de por aquí. 

Ou as fronteiras. O normal. As fronteiras normais, as españolas. Os teimudos, aldeáns, burros e estreitos nacionalistas sodes vós, non nós, que somos viaxados, cosmopolitas e amamos o mundo, pero só o que vai entre Xibraltar e Pireneos, entre a Serra de Gata e o Cabo da Nao. Ou iso tan normal de mirar con ese aquel a negros, abortistas, xitanos, maricóns, chineses, drogatas ou mouros para relacionármonos de ti a ti coas lendas máis escuras da nosa intrahistoria. Ou o normal que nos resulta que Assange estea preso ou Saviano confinado.

A normalidade de mercar estupideces polos aniversarios, de celebrar o amor con osiños de peluche ou camisetas enxeñosas e asiáticas. A de vixiar aos nosos fillos coma se fósemos policías, controlando a súa expresión e o seu bulir, impedíndolles o seu desenvolvemento, alonxándoos dos seus riscos, converténdoos en vulgares marionetas. O normal. A cara que se lle queda ao ver ao seu veciño travestido, ou a outro tragándose un bo rabo apoiado nunha árbore ao pé do Lérez. Á merda coa súa antiga normalidade. 

Apúntome, Presidente. Axúdenos a resistir ao bicho inventando unha nova maneira, que nos sirva para convivir, que nos axude a crecer como seres libres vendo aos demais como seres libres, amables e comprendendo que raras somos todas, como di unha admirada lesbiana da Illa. E non se me cinga ao metro e medio, que precisamos máis mundo, máis amor e menos telarañas para ser absolutamente normais.

A Arte da Guerra

Se existe algún importante libro militar no mundo, é este. Escrito no século V adC por Sun Zi, recolle tácticas e estratexias militares ben antigas. Segundo dixo o seu compatriota Mao Yuanyi no século XVII “Quen antecedeu a Sun Zi non pode compararse con el, e quen sucedeu a Sun Zi tampouco pode compararse con el”. Hai unha preciosa edición de Teófilo Edicións en galego deste pequeno libro que moitos consideran “o núcleo da sabedoría da guerra”. Ogallá estea perto o momento de consideralo un libro de arqueoloxía.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 30 DE ABRIL DE 2020, DÍA DE CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO

“Ola! Son Susana Distancia. Teño un Súper Poder que me axuda a frenar o Covid19. Cando estendo os meus brazos podo crear un espazo de metro e medio que me mantén lonxe do malvado coronavirus. Esa é a sana distancia. Sabes, tí tamén o tes. Pero ollo, aínda que temos que estar separados, unidos e solidarios sairemos adiante” É un dos guións da campaña publicitaria do Goberno de México, que en tempo récord creou unha superheroína que lles está axudando a difundir a mensaxe sanitaria.

Mentres as teles españolas están cheas de melifluos anuncios motivacionistas cheos de intimismo barato, son moitos os que lembran a resposta publicitaria española a outra epidemia, a da VIH, que ao principio chamábase simplemente Sida. O famoso anuncio “Si-da Non-da” foi no seu momento moi impactante, un achádego da creatividade publicitaria que deu unha dimensión importante a unha campaña estratéxicamente abocada ao fracaso, pois ao poñer o foco só en dous grupos de persoas —gais e consumidores de drogas—, relaxou ao conxunto da sociedade e contribuiu a estigmatizar a estes segmentos da poboación, con resultados pouco apetecibles. Tras 40 anos de loita contábanse 76,1 millóns de persoas afectadas por VIH en todo o mundo e 35 millóns mortas.

A produción cultural española en xeral é modesta. A cultura non da ascendido á primeira división do relato público, como tampouco a ciencia, a universidade ou a industria. Ogallá algún día se puidese facer un barrido obxectivo de porqués, cando superemos este pavoroso momento de cifras necrolóxicas. Porqués básicos e sen acritudes, sobre a solvencia científico-técnica, a obsesión centralizadora, a desconfianza política, o sistema sanitario, a desertización industrial, a influencia real da globalización nas nosas vidas. Porqués sobre o consumismo, a conversión en lucrativos negocios de servizos públicos básicos, a utilidade das políticas rutinarias que non cuestionan a avaricia e os beneficios empresariais como fundamento da economía.

Pero disgresións a parte, un goberno tan xeneroso en transparencia informativa, limitouse a un inexplicable chisco publicitario desde o primeiro instante. Xenerou unha frase superconmovedora, ata romántica e épica: “Este virus parámolo unidos”. Un achádego arrebatador con fillas dignas dos Óscars da publicidade: “Parámolo se non te confías”; “Parámolo se te mentalizas de que isto non vai a ser doado”; “Parámolo cada vez que lavas as mans” etc. A parte de defectos como utilizar o amarelo corporativo sobre branco, a notoriedade da campaña resulta escasísima, pois as súas mensaxes transmíteas moito mellor o doutor Simón que os mecanismos publictarios que puxeron en marcha.

E aínda que López Obrador tivo de inicio unha controvertida relación coa pandemia, o seu departamento de saúde soubo dar a dimensión mediática precisa e correcta coa personaxe de Susana Distancia, recentemente adoptado por Disney para non sei qué producións. Un dato que tamén podemos relacionar co iluminado que nalgún momento da historia recente decidiu que Xabarín non era un bo instrumento para axudar a consolidar a lingua galega, prescindindo dun dos grandes aliados da nosa escasísima esperanza de vida lingüística. Aprendan, soberbios. Viva México, cabrones!

Paquita, la del Barrio

E falando de méxico, déixenme recomendarlles unha das miñas divas de cabeceira. Ela, a única, a arrebatadora, o simpar azoute da cultura machista mexicana. Un simple paseo polos títulos dalgúns discos: “As mulleres mandan”, “Non me amenaces”, “Estasme a escoitar, inútil?”, “Duro e contra eles”, “Bórrate”. Unha voz baril, unha desenfadada soberbia, unha conmovedora relación co sofrimento, unha linguaxe sen medias tintas: Rata inmunda, animal rastreiro, escoria da vida, adefesio mal feito, infrahumano, espectro do inferno, maldina sabanduxa, cando dano me fixeches. Uns párrafos de exemplo da súa mítica “Rata de duas patas”. Non a perdan. Escóitena moito, boa falta nos fai.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 27 DE ABRIL DE 2020, DÍA DE CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO

Estamos xa preparados para ver ao chamado “estamento militar” como parte da nosa sociedade? Está ese “estamento” facendo todo o que pode para sentirse plenamente integrado como parte activa e útil da nosa vida pública? En plena pandemia, cos militares desinfectando as esquinas dun país que aínda os mira con recelo, é bo momento para preguntarse estas cousas de xeito amable e amigable.

Medir a empatía mutua entre a sociedade e a milicia é un reto imposible, sobre todo porque o Exército aínda en boa medida semella unha institución opaca, pouco acostumada divulgar aspectos cotiáns da súa vida interna. Os contactos entre as persoas comúns e a actividade militar non é moi habitual, ao contrario do que acontece coa educación, a sanidade, a administración xeral ou incluso a Policía ou os Bombeiros —as áreas de seguridade inmediata—, territorios da cousa pública coas que todas e todos mantemos relacións frecuentes.

A iso hai que engadir aspectos da historia recente, na que o Exército estaba tan vencellado á dictadura, detalle que non axuda precisamente a tender pontes de harmonía. Ademáis, a iconografía, o protocolo e as liturxias militares son profundamente tradicionalistas, algo os aparta das nosas vidas e que os mantén estancados nos cánones de vellas estéticas pouco favorecedoras. E por se fose pouco, sorprende ver o pouco interés militar en adecuar os seus comportamentos simbólicos a unha realidade cultural diversa como a que subxace baixo as urdimes do estado do que forman parte.

Se hai un departamento da Administración Pública que necesita resituarse na sociedade actual, este é o militar. As guerras, como estamos vendo, xa son doutro xeito. E quen máis quen menos aspira a que os nosos militares non sexan utilizados para defender procesos de aniquilamento de noutros lugares do mundo donde os envían a defender empresas petroleiras ou situacións de difícil explicación, pero diso non hai que pedir explicación aos militares, senón aos Gobernos que os dirixen.

Parece chegado o momento de darlle unha volta aos famosos cañóns ou manteiga, tras preguntarnos que compre hoxendía para conseguir unha vida mellor para todas e todos. Necesitamos realmente un exército hiperdotado de armamento e recursos? Ou sería mellor reinvertir parte deses esforzos materiais e humanos noutro tipo de bens máis relacionados coa felicidade das persoas? Estamos supoñendo, por suposto, que a maioría de nós non nos sentimos ameazados por nengún enemigo externo. En termos de enemizades os actores mudaron bastante coa globalización e a evolución económica, e os enemigos da maioría das persoas pode que non sexan nen árabes revanchistas nen chinos comunistas, senón listos especuladores, mercaderes piratas, lobbys e brokers desalmados, todos coa colaboración de políticos liberais que deixan ir o mundo como vai, sen corrixir os seus desequilibrios e confiando todo ao libre mercado.

Veremos algunha vez un exército con formas contemporáneas, preocupado realmente pola felicidade da xente e alonxado de tantos ecos do pasado? Parece que algo diso quere dicir o Goberno cando ascende aos militares á sala de prensa da Moncloa: resitualos, darlles un novo enfoque, como o esforzo da UME por colaborar en situacións delicadas. Bo intento, pero, como era iso das follas e o nabo? Necesitamos un exército distinto, ou un simple acomodo táctico, como foi o do Senado, hoxe convertido en camposanto de elefantes?

Arte de todo o mundo

Pero a globalización tamén ten cousas boas. Se non a teñen, báixenseme sen pensalo demasiado a ferramenta de Google Arts&Culture, onde poden pasearse por centos de museos do mundo a través do seu móbil ou computador. Ampliarán a súa cutlura plástica, e aprenderán a valorar máis e mellor as riquezas que nos arrodean, xa que nesta cidade contamos cun marabilloso museo cheo de datos sobre nós mesmos, de creacións pasadas, de tesouros que nos fóron legados e nos fan moi felices. Agardemos que algún día ese mostrador estupendo de Google incorpore tamén algunhas pezas do noso gran museo.