ANTÓN PRIETO

Entre o círculo no que me movo existe unha especie de felicidade implícita polo feito de que esta situación horripilante estea capitaneada por un tipo coma Pedro Sánchez, algo que por moi crítico que sexas coa xestión do goberno, debe tranquilizarnos. A alternativa era esa xente capaz de poñer medallas oficiais á virxe do Carme e excentricidades así, cousa que en xeral produce algo de arrepío. A estas alturas, vanagloriar espectros ou practicar tradicións espirituais debe manterse lonxe da esfera pública e que cada un a viva como queira, sen salpicar.

O directo televisivo do Presidente resulta rotundo. Quizaves podía aforrar algo de metraxe repetindo ata a saciedade ideas xenéricas do seu relato, costume fomentada por xornalistas que, por suposto con todo o dereito, queren extraerlle novos datos ou conceptos informativos tras promulgar sagaces preguntas. Sánchez responderá sempre encantado de escoitarse, facendo algunha repichoca oratoria e sabendo que tras milleiros de pantallas hai cidadáns co estómago enroscado buscando respostas que ninguén pode darlles. Impecable e implacable na transmisión emocional. Intensidade na palabra, profundidade na mirada e nos xestos, manexo das técnicas teatrais da convicción e a credibilidade.

É certo que longos anacos do discurso poderían resumirse nun telegrama. Prodígase en reiteracións argumentais, que ao final resultan importantes aliados para transmisión dos afectos entre o líder e o seu público. Algunhas frases para titulares informativos, algunhas explicacións innecesarias, insistencias varias. Pero el e os seus saben que o que conta nesta historia é trinomio humildade, emoción e transparencia.

Que non equivale a dicir que Sánchez sexa humilde, emotivo e transparente, senón que a representación icónica do Presidente flúe por eses flancos da poética política. Unha parte da poboación verá un herói de guerra envolto nesa épica belicista que tanto gusta aos líderes. E haberá quen vexa un perigoso xestor, se facemos caso algunha xente bruta e coas amígdalas mal ubicadas, pois parece que falan a través do esfínter.

Sánchez sábese parte da rexión máis luminosa do mundo. Quizá non teña os mellores científicos para aconsellalo na epidemia, quizáves a xoia do reino, a nosa saúde pública, non sexa máis ca unha linda fábula que circula entre nós, apoiada nas experiencias persoais que cada un de nós temos tras visitar un hospital. Quizaves as inercias centrípetas do estado central acabarán cobrándolle unha elevada factura en termos de estabilidade parlamentaria post coronavírica. Pode que Sánchez teña que volver a humillarse ante as pantasmas do seu propio partido, esas que non lle permitiron pactar con nacionalistas e podemitas tras as penúltimas eleccións. Pero no seu manexo da oratoria lembra precisamente a un deses pantasmas, o Felipe González de principios dos 80, unha das representacións icónica do cambio.

Se Felipe, influido polo eufórico ambiente da transición, foi avanzando cara á dereita ate convertirse no influencer conservador que hoxe é, Sánchez podería facer o itinerario inverso, como pide o mundo actual, tan castigado polas consecuencias do capitalismo salvaxe e a uniformización cultural, por moi difícil que sexa de ver esto desde Madrid.

Hindi Zahra

Adorable esta recomendación que pillei hai poucos días na rede dun querido amigo virtual. Non paro de escoitala. Case étnica pero melódica, case Cesárea Évora pero suave jazz tranquilo, con preciosos arranxos e esa elegancia parisina que enche o corazón de terciopelo. Esta emigrante marroquina que chegou a Francia con 14 anos e compuña marabillosos temas mentres vixiaba turistas no Louvre. Busquen calquera dos seus tres discos e gocen dese mínimo impresdincible para escoitar de perto a beleza.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 21 DE ABRIL DE 2020, TRIXÉSIMO PRIMEIRO DÍA DE CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO

Un lindo debate barroco desprégase ante nós a raiz dunha pregunta do Centro de Investigacións Sociolóxicas. Atentas: “Cre vostede que neste momento habería que proibir a difusión de bulos e informacións engañosas e pouco fundamentadas polas redes e os medios de comunicación social, remitindo toda a información sobre a pandemia a fontes oficiais, ou cre que hai que manter a liberdade total para a difusión de noticias e informacións?”. Que? Como lle queda o corpo?.

Vaia por diante algo importante: reverencia absoluta a técnicos, dirección e empregados do CIS, protagonistas dunha actividade demoscópica sobre a que moitos pontifican con demasiada alegría. Non serei eu quen se sume a ese abano de engenieros que se alporizan cada vez que o Instituto publica o resultado dun sondeo.

Pero vostede imaxine que de repente colle o teléfono dun número descoñecido. Conta con que quererán venderlle un paquete de series televisivas ou un crédito de cofidís. Pero vai e escoita todo aquilo. De súpeto comeza a sudar frío e, como é para o CIS, estudia en primeiro lugar se alinearse co bipartito, coa opodereitona ou coa banda máis alternativa do hemiciclo, composta pola esquerda bonita e a periferia espabilada.

Pídelle o corpo dicir que sí, pois boa sería pasar todo isto baixo un goberno capaz de condecorar á virxe do Carme. Vostede quere dicir que si, que habería que prohibir os bulos e as informacións engañosas, pois que é iso de mentir descaradamente ou sementar as redes de babosadas varias con finalidades perversas.

Pero despois de pedir ao amable interlocutor oficial que che repita a pregunta unha ou duas veces máis, chegas a iso de remitirnos ás fontes oficiais. É como preguntar se prefires mudar de planeta. Quere vostede vivir en Urano sen auga nen ceo protector?. De repente, un estado que nunca se preocupou de ter un corpo de xornalistas acreditados, rexistrados, responsabilizados socialmente ante a cidadanía, cunha formación máis ou menos sólida, cun nivel salarial digno, cunha independencia real de empresas, corporacións, chiringuitos ou lobbies, capaces de responder do seu traballo ante colexios ou tribunais profesionais… de repente ese país abandona por un momento a pandereta e pregunta á súa cidadanía se prefire bulos ou informacións oficiais.

E xa descendendo un pouco máis no nivelazo semántico da cousa, “manter a liberdade total para difundir noticias e informacións”. Liberdade total. Non me diga que non se puxo poético o entrevistador… nun ecosistema no que tantos medios son propiedade de bancos, construtoras, corporacións ou lobbies. Ou dependen de enormes anunciantes ou da publicidade institucional para sobrevivir. Catro ou catrocentos millóns de chíos estúpidos circulando pola rede non son nada en comparación coa pregunta necesaria: Prefire que lle conte as cousas un ou unha xornalista profesional libre de cargas e hipotecas, ou o abellón zumbón con aspecto de broker que cada día lle empaña cerebro con verdades selectivas? E por suposto, tamén respondería: “si, claro”.

Todo es mentira…

…En este mundo / todo es mentira la verdad. Un verso de Manu Chao moi propio para abordar a profunda pregunta do CIS. Clandestino, un álbum de 1998 considerado como un dos mellores mil álbumes de música que calquera persoa debe escoitar antes de morrer. Se lle mola esa especie de reagge excéntrico, polilingüe, feliz, amargo e cun punto de verdade, busquen este álbum e fáganse compaña durante o encerro.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA BAIXO O TÍTULO “A ENQUISA DO CIS” O 17 DE ABRIL DE 2020, VIXÉSIMO NOVENO D͍A DE CONFINAMENTO

ANTÓN PRIETO 
Supoño que deben estar moi satisfeitos polo apoio que reciben da maioría da xente neste período de confinamento, pero o certo é que aínda viven entre nós algúns despistados sobre o importante papel das policías non só durante este momento delicado, senón en xeral. E falo das polis e non do exército, que ese é outro cantar. Ambos teñen relación coa seguridade e a necesaria intimidación que debe exercer o poder público ante a poboación, pero son ámbitos completamente distintos.

Podemos discutir se a democracia é máis ou menos perfecta, se a dirección policial se exerce con máis ou menos cerebro, se o xeito de exercer o sindicalismo ou a participación interna nos distintos corpos policiais decorre desta ou outra maneira, se o corporativismo excede os límites do razonable, se moita xente —dentro e fóra das polis— mestura un certo sentido épico, patrioteiro ou chauvinista co exercicio profesional do seu labor, ou sobre as confusións entre a autoridade e o autoritarismo que algúns levan por bandeira.

Todo iso é discutible, claro que si. Pero do mesmo xeito que o é un médico sen sensibilidade á hora de transmitir unha mala noticia, un enfermeiro que paga cos seus pacientes calquera mediocre racha persoal, un profe que desmotiva aos seus alumnos en nome de non se sabe qué materia curricular ou un administrativo que sublima a burocracia elevándoa a un nivel irracional e absurdo. Ademáis, as polis foron liberándose, a desigual velocidade, desa espesa borralla que herdou da negra sombra do franquismo.

Os e as axentes das policías, os seus cadros de mando, son hoxe un puntal sobresaínte na loita contra o virus cabrón, como o son cada día garantindo a nosa calidade de vida, porque aí están sempre que os necesitamos. Cando alguén nos amenaza, cando pretenden ou conseguen violarnos, cando nos rouban algún ben, cando temos un accidente de tráfico ou doméstico, cando detectan algún clan perigoso para a convivencia ou perseguen a algún presunto ladrón ou asesino.

Pero tamén cando estamos de festa, cando camiñabamos pola rúa exercendo a nosa preciada liberdade de movementos, cando utilizabamos un aeroporto ou unha estrada, ou asistiamos a un espectáculo deportivo. Ahí están sempre, silandeiros, dispostos a partirse a cara por nós, a poñerse co seu uniforme dotado do simbolismo da autoridade, entre as persoas que poden ameazar calquera momento das nosas vidas.

Claro que existen episodios pouco edificantes, como represións abertas ou exhibicións gratuítas de Forza que fan máis mal que ben á sociedade, e por suposto, tamén á propia policía. Hai dirixentes institucionais que por razóns case sempre inconfesables utilizan aos axentes en beneficio do seu propio relato político, poñéndoos aos pés dos cabalos. Incluso hai algúns que exercen o seu traballo con escasa intelixencia, como en calquera outra profesión, provocando males maiores dos que buscan atallar. Pero a maioría deles, cada un de nós podemos confirmalo por propia experiencia, camiñan con prudencia, amabilidade, rigor, sensatez, servizo público e altísimo sentido moral. Eles e elas, os nosos e as nosas polis, están tamén no noso corazón cada día ás 8 da tarde.

Wallander

E xa que falamos de polis, imos adentrarnos no xénero negro. Inspector Wallander. Sónalles? A rebumbio do boom nórdico foise popularizando entre nós esta magnífica serie marabillosamente escrita por Henning Mankell, sobre crimes rexistrados no país de Scania (sí, como os camións), ao sur de Suecia, mesmo frente a Dinamarca. Aló, na pequena cidade de Ystad, presta servizo este magnífico poli. Crónicas que cunha especial sensibilidade relata aportando datos non só sobre as pescudas policiais, senón sobre a política e a sociedade sueca, nórdica e europea. A leona branca, os cans de Riga, a quinta muller… novelas de dixestión fácil, amenas, coas que tocar a fría pel do Báltico sen sair da casa.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 16 DE ABRIL DE 2020, VIXÉSIMO NOVENO DÍA DE CONFINAMENTO

A N T Ó N   P R I E T O

Tres ou catro pisos por baixo do meu asoma cada día ás 8 unha linda velliña cana a aplaudir con ganas. Leva unha pequena campaíña para tocar cando cansa. Ao seu carón, unha frondosa maceta de xeranios rosa, completa o entrañable cadro. O tren, durante as dúas pasadas semanas, escoitábase alá pola volta de Xosé Malvar, cando antes o seu bruar disimulábase entre os ruídos da cidade, que esta semana serán maiores grazas sobre todo á volta ao traballo da construción.

A escea da velliña plateada énchenos a alma de admiración. A muller debe estar sola na casa. Pode que teña perto algúns fillos ou parentes, pero saben que non deben estar moito con ela, polo que poda pasar. Ela tamén o sabe e resite. Sabe que en Montecelo a tratarían coma unha raíña, porque para iso se esforzou durante toda a vida para construir cos demáis un mundo algo máis vivible, capaz de colectivizar aspectos moi importantes das nosas vidas. Probablemente, por fortuna, o virus non chegará aos seus pulmóns, pero teremos para sempre esa Imaxe poderosa, con toda a súa luz, con toda a súa forza, dedicándonos de cando en vez o seu aplauso, de cando en vez o tintineo da campá. Outras persoas saen pola fiestra compoñendo esa espléndida sinfonía diaria. Aquí estamos. Somos Pontevedra. Entre todos e todas dicimos, cheos de raiba polos mortos e de esperanza polos enfermos, querémosvos a todas e todos os que estades currando. A miña querida Diana-RR falaba nun precioso artigo sobre comunicación non verbal, da súa veciña de enfrente: “Hoxe disgusteime porque non a vin, e todas as alamas encendéronseme na cabeza. Agardo con ansia ás 20 horas de mañá para comprobar que segue ahí”.

O tren do Eixo Atlántico atravesa a cidade. Antes víase, pero non se escoitaba desde a miña casa. Agora brúa como un cohete mentres alcanza a velocidade de cruceiro entre a estación e o túnel de Lérez. Antes non había ruidos porque todo era ruído, ruído xordo, pasivo, como a igrexa á que moitos católicos ignoran durante o ano e só lembran cando lles convén. Hai uns días, un deses festivos, ás 4 da tarde, collín o coche e fun mercar o Diario a unha gasoliñeira da av. de Lugo, máis que nada por desentumecer o meu veterano peugeot, non fose agripallar. Era a cidade do silencio, pantasma, na que de seguro o meu silandeiro motor escoitábase desde os sextos igual que desde os primeiros. Bastante, pese a que vai coma unha seda.

Ruídos que non existían, acougados no zumbido invisible da urbe. Raíñas pola xanela do solpor reclamando coa súa presenza, aportando a súa pinga de poesía social a este tempo de negrura. Signos, manifestos mornos dunha experiencia brutal nas nosas vidas.

Stromae

Conforme me ía chegando á obra de Paul Van Haver ía descubrindo a enorme carga semántica deste completo artista, que estivo dous anos retirado a causa dun cruel incidente co famoso semanario Charlie Hebdo, co pai do artista, asesinado en Ruanda, de protagonista. Busquen información e flipen co tema. Abraiante. Van Haver parece un pintor flamenco, polo nome, pero non. É o autor dunha manchea de marabillosas cancións con aroma social e espléndidas producións videográficas e simbólicas. Apoiado na súa propia empresa creativa producen música, pero tamén iconas, roupa, ideas e concertos. Piquen na rede “Stromae Montreal” e gocen dun tremendo concerto nesa cidade canadiana. Ah, así é como se chama: Stromae, eso é: maestro, pero ao revés.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 14 DE ABRIL DE 2020, VIXÉSIMO SÉPTIMO DÍA DE CONFINAMENTO

A N T Ó N   P R I E T O

Apoiándonos nesta canción de finais dos 60, e aínda que creo que o rollo bondadoso xa vai cotizando á baixa, imos imaxinar que o confinamento nos está servindo para algo realmente interesante. Abro tres grupos de preguntas sen respostas.

A saúde, fonte de grandes satisfaccións, preocupacións, benestar e inquedanza. Seguirémonos lembrando dela só cando nos falta, en calquera dimensión? Continuaremos a fumar, beber ou xantar en exceso, a alterar a nosa fisonomía con suplementos, a apoiar con alucinóxenos ou estimulantes algúns momentos das nosas vidas? Conseguirémonos desvencellar do trinomio alcol-festa-felicidade? Camiñaremos tranquilos para resolver problemas sen entregarnos a solucións incertas? Seguiremos rateando investimentos para a sanidade pública? Acabaremos coa mercantilización da saúde, rescatándoa do consumismo farmacéutico, da privatización dos servizos sanitarios que se converten en negocios? Seguiremos marxinando a atención primaria pública para entregarnos aos seguros privados que che atenden sen cita previa e por riba obteñen beneficios? Seguiremos a pensar máis e nós que nos outros, vivan na parte do planeta que vivan?

O diñeiro, fonte de grandes euforias, envexas, felicidade e miseria. Como o perseguiremos? Poñeremos un límite á súa acumulación? Poñerémolo todos, incluso quen máis teñen ou gañan? Tenderemos a igualarnos no carrusel da abundancia? Como nolo montaremos para conseguir vinculalo ao esforzo de cada un, pero sen que esa vinculación produza monstruosas diferenzas? Conseguiremos unha fiscalidade na que quen máis gañan acheguen máis, sen que iso chegue a desvialos de seguir creando valor? Converteremos aos máis ricos nos máis orgullosos, non por ter máis, gozar mellor ou legar aos seus desecendentes, senón por ceder máis e máis recursos á facenda pública? Veremos ao grande, ao enorme, ao inmenso e ao global empresariado renunciar á enxeñería financeira legal e contribuir coa mesma porcentaxe que contribúe o pequeno, mediano e micro empresario, ou mesmo como o empregado medio, que co seu traballo e a súa capacidade de consumo fan que as empresas funcionen?

O amor, fonte de grandes momentos, fracasos, alegrías e decepcións. Recolocaremos o concepto “parella” como nucleo fundamental do amor, ou atreverémonos a desbancalo como única fonte da felicidade amorosa, que sen dúbida o é, pero non a única? Continuarémonos vinculando de dous en dous ata que a morte nos separe, imaxinando que a vida vai ser sempre igual? Seguirémonos entreggando ao sentimentalismo banal do amor romántico, da media laranxa, da confluencia absoluta de ambos os membros da parella? Continuarémonos anulando mutuamente —normalmente máis á muller no caso de parellas heteros—, afastándonos da nosa vida persoal para integrarnos nun sistema pechado de lecer e relacións? Prescindiremos dos ciumes, da vixilancia enfermiza, da suspicacia, das faltas de respecto ao outro ou outra, a indiferenza, o non-diálogo, o mobbing, a violencia contra as mulleres, a chantaxe emocional, o control, a dependencia económica? Seguiremos teimudos en que só debemos ter sexo dentro da parella, en que ter amantes é un vicio, en que o sexo é reprodución? Seguiremos negando a existencia do poliamor ou a capacidade de amar a máis dunha persoa? Poñeremos por fin en valor o amor fraternal, desinteresado, alén da comenencia egocéntrica, económica ou profesional?

Cristina y Los Stop

Moi pouco coñecido este grupo de finais dos 60. Tres Cosas é a súa canción máis famosa, a superventas “Saúde, diñeiro e amor”. Aproveitándoa, podemos viaxar por ese itinerario de guateques do pop setenteiro máis desenfadado e prescindible, pero ao que miramos co corazón na lapela, supoñendo que as súas baladas e os seus rockeríos trouxéronnos até aquí con máis tenrura que ira.

PUBLICADO EN DIARIO DE PONTEVEDRA O 12 DE ABRIL DE 2020, VIXÉSIMO SEXTO DÍA DE CONFINAMENTO